Pismo Res Facta Nova

RES FACTA. Teksty o muzyce współczesnej (Kraków / Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1967-1989) oraz RES FACTA NOVA. Teksty o muzyce współczesnej (Poznań / Wydawnictwo Ars Nova, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1994- ) jest pismem, które od początku istnienia, niezależnie od meandrów polskiej kultury i polityki kulturalnej, stanowią istotny element pejzażu refleksji muzykologicznej, krytyczno-muzycznej i okołomuzycznej w Polsce.

Redaktorzy założyciele oraz kontynuatorzy myśli przewodniej pisma, którą było udostępnienie polskiemu odbiorcy ważnych i rzadkich tekstów najszerzej rozumianej współczesnej myśli o muzyce, nie stroniącej również od odniesień do tradycji Europy i kultur pozaeuropejskich, mieli na uwadze rosnącą potrzebę konfrontacji polskiego środowiska muzykologicznego (i nie tylko) z tym, co poza granicami Polski publikowano i o czym szeroko dyskutowano. To waśnie w RES FACTA / RES FACTA NOVA pojawiali się po raz pierwszy w Polsce kompozytorzy, muzykolodzy i krytycy, którzy odcisnęli swoją twórczością ślad także na kolejnych pokoleniach rodzimych artystów i intelektualistów.

Do grona założycieli pisma należeli lub/i należą do roku 2008: Michał Bristiger (redaktor naczelny od 1967), Mieczysław Tomaszewski, ś.p. Florian Dąbrowski, ś.p. Zygmunt Mycielski, ś.p. Stefan Jarociński, Jan Stęszewski, ś.p. Józef Patkowski, Paweł Szymański, Dorota Maciejewicz, Maciej Jabłoński. Z zagranicy do Redakcji należą: Paolo Emilio Carapezza (Palermo) oraz Helen Geyer (Weimar).

Od 2009 roku w skład Redakcji RES FACTA NOVA wchodzą: Michał Bristiger (Warszawa) – przewodniczący w latach 1967-2010, Paolo Emilio Carapezza (Palermo), Helen Geyer (Weimar), Maciej Jabłoński (Poznań), Justyna Humięcka-Jakubowska (Poznań), Małgorzata Janicka-Słysz (Kraków), Alicja Jarzębska (Kraków), Irena Poniatowska (Warszawa), Barbara Przybyszewska-Jarmińska (Warszawa), Ewa Schreiber (Poznań), Jan Stęszewski (Warszawa-Poznań), Paweł Szymański (Warszawa), Mieczysław Tomaszewski (Kraków), Marcin Trzęsiok (Katowice), Ryszard Wieczorek (Poznań), Sławomir Wieczorek (Wrocław), Małgorzata Woźna-Stankiewicz (Kraków).

Res Facta Nova publikowane jest przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. W 2009 roku czasopismu przyznano 8 punktów i umieszczono na wykazie czasopism naukowych ministra właściwego ds. nauki. Od 2010 roku partnerem naukowym pisma jest Katedra Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 2011 roku redaktorem naczelnym pisma został Marcin Gmys, a sekretarzem redakcji Ewa Schreiber.

Począwszy od 2012 r. redakcja „Ras Facta Nova” wprowadza zasadę recenzowania oryginalnych tekstów autorskich przez dwóch recenzentów, przestrzegając trybu określanego jako double-blind review process.
Skład zespołu recenzenckiego:
1. Dr Agnieszka Chwiłek (Instytut Muzykologii, Uniwersytet Warszawski)
2. Prof. dr hab. Stefan Keym (Institut für Musikwissenschaft, Universität Leipzig)
3. Dr hab. Bogumiła Mika (Instytut Muzyki, Wydział Artystyczny w Cieszynie, Uniwersytet Śląski w Katowicach)
4. Dr Joanna Miklaszewska (Katedra Muzykologii, Uniwersytet Wrocławski)
5. Dr Rafał Ciesielski (Uniwersytet Zielonogórski)
6. Dr Agnieszka Draus (Akademia Muzyczna w Krakowie)
7. Dr Grzegorz Piotrowski
8. Dr Maria Stolarzewicz
Wzór formularza recenzenckiego

Aby zminimalizować zjawisko Ghostwriting (wytyczne Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego), począwszy od 2012 r. każdy autor tekstu publikowanego na łamach „Res Facta Nova” (nie dotyczy autorów tekstów przedrukowanych) będzie musiał złożyć własnoręcznie podpisane oświadczenie następującej treści.

Zagajenie zebrania Redakcji „Res Facta Nova” w dniu 26 września 2007 roku

1967-2007

Nasze zebranie Redakcji „Res Facta Nova” w dniu dzisiejszym jest bardzo szczególne, a nie jest to zwrot konwencjonalny. Zebranie odbywa się bowiem czterdzieści lat od założenia, na wniosek Mieczysława Tomaszewskiego, dyrektora Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, naszego czasopisma w 1967 roku w Krakowie. Nazwaliśmy je wówczas z niemałą premedytacją „Res Facta”, odwołując się do rzadko stosowanego teoretycznego terminu muzyki dawnej, którego ówczesne władze nie były w stanie zrozumieć. Dodatkową osobliwością był fakt, iż nie mieliśmy licencji na to czasopismo, co oznaczało, że nie podlegaliśmy kontroli czasopism; nawet nie staraliśmy się o tę rzecz, wówczas ani możliwą, ani dla nas pożądaną. Wydawaliśmy każdy numer jako osobną książkę. W Krakowie zostało wydanych dziewięć takich tomów „Res Facta” i jeszcze kilka książek towarzyszących. Później, po 1989 roku, czasopismo zaczęło wychodzić jako „Res Facta Nova” w Poznaniu, najpierw w Ars Nova, a od drugiego numeru (1994 r.) w zasłużonym, historycznym Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk, dochodząc w 2007 roku do tomu 9(18). W 1989 roku, już po zmianie ustrojowej, z wielu miejsc docierały do nas głosy, że „«Zrobiona Rzecz» była niezła”. Poszliśmy zatem dalej tą samą drogą, choć biegła ona teraz w całkowicie odmiennym pejzażu kulturowym, wymagającym naturalnie orientacji w zmienionych już przepisach drogowych. W okresie krakowskim opuściła nas Nelka – Nelly Gorska, która wyjechała jako pani Gelmetti na stałe do Włoch. Jako sekretarz redakcji od pierwszego numeru działała jak cyklon na wiosnę, co było cenne i konieczne na początku niełatwej działalności nas wszystkich, czterech redaktorów. Po niej, w drugiej fazie, to stanowisko piastowała Ludomira Stawowy, później pani Zosia – Zofia Sokołowska, wreszcie Jerzy – Jerzy Stankiewicz, który prowadził sekretariat aż do końca okresu krakowskiego. Trzej niezastąpieni współpracownicy, trzy odmienne etapy rozwoju i klimaty, a razem z tamtym pierwszym dające cztery różne okresy, tak różne jak cztery pory przyjaźnie spędzonego roku. W 1980 roku odszedł od nas Stefan – Stefan Jarociński – gwarant wewnętrznej a nieustannej pogody w naszym zespole redakcyjnym, promieniujący swym uwielbieniem kultury polskiej i francuskiej. Pozostaliśmy w trójkę – Michał, Mieczysław i Józef – bez niego. Do redakcji dołączył w okresie krakowskim Florian – Florian Dąbrowski, Jan – Jan Stęszewski oraz Zygmunt – Zygmunt Mycielski. Każdy z nich wniósł do czasopisma coś tak osobistego, że trudno mi teraz określić tę alchemię duchową, która przemieniała to, co indywidualne, w to, co zbiorowe. Wydaje mi się, że „Res Facta” nie straciła przy tym „składu genetycznego” początkowej tożsamości. Zygmunt opuścił nas w 1987 roku. Nie znam człowieka, którego mądre milczenie tak wiele by znaczyło i tak wiele sensu moralnego by gwarantowało. Zygmunt przyglądał się z zaciekawieniem nawet tym ideom muzycznym, z którymi się mało utożsamiał, bo nigdy nie potępiał czegoś bez rozpoznania, czym to właściwie jest. Florian zmarł w 2002 roku. On zapewniał redakcji niezawodną równowagę wewnętrzną i działał swą naturalną dobrocią charakterystyczną dla ludzi nieposzlakowanych. Nikt go już nie był w stanie w tym zastąpić. W okresie poznańskim doszedł do grona redakcyjnego Maciej – Maciej Jabłoński, który piastował początkowo funkcję sekretarza, rychło jednak przejął również funkcję redaktora; oraz Dorota – Dorota Maciejewicz. W ten sposób powiększała się liczba współdziałających w naszej redakcji pokoleń. Wspomnę jeszcze o dwóch muzykologach, których wezwaliśmy do współpracy w naszej – by tak rzec – europejskiej potrzebie. Paolo Emilio – Paolo Emilio Carapezza – pospieszył ku nam z najdalszego południowego krańca Europy, z Palermo na Sycylii, czy jak, kto woli – z Italii, zaś Helen – Helen Geyer – z Weimaru, z miasta Goethego, czy jak, kto woli – z Niemiec. Są oni z nami i dzisiaj. Od samych początków był w zespole Józef – Józef Patkowski, wnosząc swą niezłomną wiarę w awangardowy rozwój nowej muzyki. Wymagał w tej dziedzinie od twórców osobistego idealizmu, co było nam wszystkim również bardzo bliskie. Opuścił ten nieidealny świat w 2005 roku.

W naszym dzisiejszym gronie i w takim dniu jak ten obecny, możemy sobie powiedzieć, że przyjaciele i koledzy, o których tu mówiłem, obdarzyli wszystkich pozostałych, czyli każdego z nas, wielkim dobrem. Pozwolę sobie publicznie wyrazić przekonanie, iż nasze dzisiejsze spotkanie nie jest wcale ze swej istoty jakimś zebraniem skromnych posiadaczy. Odwrotnie, tak ogromnie obdarzeni istniejemy już czterdzieści lat, jak mało które w Polsce czasopismo, a naszego największego bogactwa – klimatu wewnętrznego naszej redakcji, wręcz nie jestem w stanie opisać słowami; mógłbym najwyżej wskazać na jakąś muzykę z jej harmonią i kontrapunktem. Na tym zebraniu będziemy planowali treść dalszych numerów. I rzucam hasło: „Róbmy nadal taką rzecz, żeby się okazała niezła”. A jak jednym słowem nazwać symbolicznie tę właściwość naszych dawnych i obecnych zamiarów, trwających przez całe dziesięciolecia, nieprzekreślanych wraz z życiem tych, którzy odeszli, a utrzymywanych przez tych, którzy pozostali, jeżeli te zamiary mają przechować w kulturze naszą tożsamość, a pragną ją jeszcze utrwalać, zachowywać, przekazywać dalej? Treści wybrane i ułożone przez każdego z nas okażą się, chwała Bogu, bardzo różne, ale nasze wspólne działanie nie polega na wzajemnym „kasowaniu” sobie wartości, którym każdy z nas z osobna hołduje. To już jest naszą tradycją od samego początku pisma. Może zatem nasze czasopismo zasłużyło co najmniej na ten charakteryzujący nas rys, na ten sens ukryty w dodanym terminie, który dzięki muzyce jest dla nas w całej pełni zrozumiały: RES FACTA NOVA (ostinato).

Michał Bristiger
przewodniczący Rady Redakcyjnej „Res Facta Nova” w latach 1967-2010

Res Facta Nova 2010-2011
panel administratora

Działalność pisma Res Facta Nova wspiera Komisja Muzykologiczna Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk